Notes on Powell & Pressburger

1. Powell & Pressburger's A Matter of Life and Death is, natuurlijk een variatie op de Orfeus-mythe (en plaatst zich daardoor meteen in dialoog met de opera), maar het wisselt de gender-rollen om. Niet de mannelijke Orfeus redt zijn geliefde uit de onderwereld, maar de vrouwelijke radio-assistent redt de piloot.

En het is niet zozeer de muziek, maar de stem die een band smeedt die zo streng is dat het de grens tussen leven en dood kan overkomen. Of liever: het is de radiofonische stem: de stem die, net als de stem uit de opera, losgezongen is van een lichaam, en zich daardoor in een zone bevindt leven en dood. Zoals we weten van Zizek, dit is de zone van het sublieme lichaam, van object a, Antigone, etc.  De stem reciteert bovendien poezie. 

2. Het 'realisme' (of gebrek aan realisme) van de film - en misschien zelfs van Powell & Pressburger in het algemeen (op Peeping Tom na) - bevindt zich in deze 'zone': ruimtes zijn niet referentieel, maar 'geschilderd' en tijd is niet chronologisch. Film is in de handen van de Archers niet perse fotografisch. Het zich, wellicht, dichter bij theater, dans, animatie. De mise-en-scene van de beginscene van de film - die de film eigenlijk had moeten verankeren in een referentiele werkelijkheid - is het duidelijkst: de cabine van de piloot en de ruimte van de spreekster aan de radio worden alleen weergegeven door belichting (misschien om aan te geven dat de ruimte waar ze zich op dat moment in bevinden radiofonisch is). 

(3. De film getuigt daardoor van de oorlog: van de manier waarop tijd-ruimte lijken te zijn geïmplodeerd tijdens de oorlog.) 

4. Misschien is het ook geen toeval dat de film drie keer bewerkt is tot hoorspel: twee keer voor de CBS (home van Orson Welles) serie Lux Radio Theatre, in 1947 en in 1955 (steeds onder de titel 'stairway to heaven' en een keer voor NBC's serie Screen Director's Playhouse. 

5. De film ondermijnt in zijn stijl (en kleurgebruik) niet alleen de referentialiteit van het fotografische beeld, maar in zijn plot problematiseert het ook steeds de lineariteit / chronologie van filmische tijd. Tijd staat op verschillende momenten stil, of versnelt. (John Ellis heeft in 1978 een mooi stuk temporaliteit in de film geschreven.)




Reacties

Populaire posts van deze blog

You Were Never Really Here

Homeland

Miami Vice